Depozito Sistemi Türkiye’de Başladı: İçecek Ambalajları Geri Kazanılıyor, Vatandaşa 1 Lira Teşvik

Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, iklim krizi ve doğal kaynakların verimli kullanımı gibi konuların artık çevresel olmanın ötesinde ekonomik ve stratejik boyutlar kazandığını belirtti. Öztürk, sürdürülebilir kalkınma ve yeşil dönüşümün temel taşlarından biri olan geri dönüşüm sistemlerinin önemine dikkat çekti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde ve Emine Erdoğan’ın himayelerinde yürütülen Sıfır Atık hareketinin önemli bir parçası olan Depozito ile Ambalaj (DOA) sistemi hayata geçti. Bu sistemle birlikte plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının yeniden ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.

Türkiye’de yıllık yaklaşık 25 milyar adet içecek ambalajı tüketildiğini ve bunların büyük bir kısmının geri kazanılabilecek değerli bir kaynak olduğunu vurgulayan Öztürk, DOA sisteminin bu potansiyeli değerlendirmeyi amaçladığını ifade etti.

Her Ambalaja 1 Lira Teşvik, Günlük 200 Ambalaj Limiti

DOA logolu plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını depozito iade makinelerine veya manuel iade noktalarına teslim eden vatandaşlar, her uygun ambalaj için 1 lira teşvik alacak. Sistemin dengeli işlemesi amacıyla günlük bireysel iade limiti 200 ambalaj olarak belirlendi. Vatandaşlar tarafından toplanan teşvik tutarları, özel olarak oluşturulacak DOA cüzdanlarına aktarılacak. Bu biriken bakiyeler, banka hesaplarına transfer edilebilecek, ATM’lerden çekilebilecek veya çeşitli alışverişlerde kullanılabilecek.

Hedef: Her Mahallede Bir İade Noktası

Sistemin üç aşamadan oluştuğunu belirten Öztürk, ilk fazın geçen yıl Sakarya’da pilot olarak başarıyla uygulandığını, ikinci faz kapsamında ise sistemin ülke genelinde hizmet vermeye başladığını müjdeledi. Son aşamada Türkiye’nin tamamında aynı standartta çalışan yaygın bir depozito ağı oluşturulması hedefleniyor. Bir yıl içerisinde her mahallede en az bir depozito iade noktasının hizmete alınması planlanıyor. Bu kapsamda depozito iade makinelerinin sayısı artırılacak ve manuel iade noktalarına da gerekli ekipman desteği sağlanacak.

Otel, Restoran ve Kafeler de Sisteme Dahil

Türkiye’de tüketilen yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının yaklaşık yüzde 65’inin otel, restoran ve kafeler gibi işletmelerde oluştuğunu belirten Öztürk, bu işletmelerin geri dönüşüm zincirinde kritik bir rol üstleneceğini vurguladı. Bu işletmelerin toplu olarak teslim ettiği her DOA logolu ambalaj için 20 kuruş teşvik verileceği aktarıldı. Tüm süreçlerin dijital altyapı üzerinden kayıt altına alınacağı ve toplama ile doğrulama işlemlerinin güvenli bir şekilde yürütüleceği kaydedildi.

Ekonomiye 30 Milyar Liralık Katkı ve İstihdam Beklentisi

DOA sistemi ile hem doğal kaynakların korunacağı hem de sanayinin ihtiyaç duyduğu geri dönüştürülmüş ham maddeye yurt içinden daha fazla erişim sağlanacağı ifade edildi. Sistemin, içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yıllık yüzde 35-40 oranında azalma sağlaması bekleniyor. Bu sistemin Türkiye ekonomisine yılda yaklaşık 30 milyar liralık katkı sağlaması öngörülüyor. Ayrıca, önümüzdeki 20-30 yıllık dönemde yaklaşık 20 bin kişilik yeni istihdam alanı yaratması bekleniyor.

Öztürk, sahada kullanılan depozito iade makinelerinin yerli sanayiciler tarafından geliştirildiğini belirterek, Türkiye’nin bu alanda oluşturduğu teknoloji ve operasyon modelinin, gelecekte depozito sistemi kuracak ülkeler için önemli bir örnek teşkil edeceğini sözlerine ekledi.