Fındık Zirai Don Tehlikesi: Üreticiler İçin Kritik Uyarılar ve Önlemler

Giresun Fındık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, fındık üreticilerini yaklaşan zirai don tehlikelerine karşı uyardı. Yapılan kapsamlı bilgilendirmede, fındık bitkisinin farklı gelişim evrelerindeki don toleransı ve bu risklere karşı alınması gereken önlemler detaylandırıldı.

Don Toleransı ve Riskli Dönemler

Enstitü verilerine göre, fındık bitkisinin gövdesi tam dinlenme döneminde -22°C’ye kadar dayanıklılık gösterebiliyor. Ancak Türk fındık çeşitlerinde polenler açıkta -5°C, anterler içinde -8°C’de zarar görmeye başlarken, -16°C’de büyük ölçüde yok oluyor. Sürgün gözleri dinlenme döneminde -14°C’de hasar görmeye başlayıp, -22°C’de tamamen ölmektedir. Özellikle ilkbahar geç donları büyük risk taşıyor. Tomurcukların kabardığı dönemde -2°C, ‘fare kulağı’ denilen gelişim evresinde ise -2°C kritik, -3°C ise zararlı olarak belirtildi.

Hava sıcaklığının 0°C’nin altına düştüğü ve rüzgârın kesildiği anlarda sıcaklık hızla kritik seviyelere inebiliyor. Bu durumun 3 saatten uzun sürmesi ciddi zararlara yol açabiliyor.

İklim Değişikliğinin Etkisi ve Erken Uyanma Riski

İklim değişikliği nedeniyle kış aylarında yaşanan sıcaklık artışları, fındık bitkisinin beklenenden erken uyanmasına neden oluyor. Bu durum, ilkbahar donlarına karşı bitkinin hassasiyetini artırarak daha büyük risk oluşturuyor.

Alınması Gereken Önlemler

Üreticilerin bahçelerini yakından takip ederek zamanında önlem alması büyük önem taşıyor. Alınabilecek önlemler üçe ayrılıyor:

Kültürel Önlemler

• Geç uyanan fındık çeşitlerini tercih etmek.
• Bahçelerde rüzgâr perdeleri oluşturarak olumsuz etkileri azaltmak.
• Toprak analizine göre gübreleme yapmak ve sonbaharda aşırı azotlu gübrelemeden kaçınmak.
• Potasyumlu gübreler kullanarak soğuğa dayanımı artırmak.
• Erken ilkbaharda toprak işlemesinden kaçınmak.

Fiziksel Önlemler

• Don riski olan gecelerde dumanlama yapmak.
• Bahçe içine ısıtıcılar yerleştirmek.
• Yağmurlama sulama ile bitki dokularını donmaktan korumak ve havaya su buharı püskürterek nem oranını artırmak.

Kimyasal Önlemler

• Don beklentisinden 1-2 gün önce aminoasit içerikli veya antifriz etkili preparatlar uygulamak.
• Bu ürünleri yalnızca yetkili bayilerden ve Tarım Bakanlığı ruhsatlı olarak temin etmek.

Tavsiyeler ve Sigortalama

Enstitü, üreticilere bahçelerinin rakımına ve bölgesel hava tahminlerine göre hareket etmelerini tavsiye ediyor. Sıcaklığın 0°C ve altına düşeceği gecelerde teyakkuzda olunması ve ürünlerin zamanında Tarım Sigortası (TARSİM) kapsamında sigortalattırılması büyük önem taşıyor.