Kolorektal Kanser Önüne Geçilebilir Bir Tehdit: Kolonoskopi Korkusu ve Erken Tanının Önemi

Kolorektal kanser, yani kalın bağırsak ve rektum kanserleri, günümüzün önemli halk sağlığı sorunlarından biri olarak öne çıkıyor. Doç. Dr. Afig Gojayev, hastalığın istatistikleri, risk faktörleri ve hayat kurtaran tarama yöntemleri hakkında kritik bilgiler paylaştı.

Küresel ve Ulusal Veriler Endişe Verici

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) verilerine göre, kolorektal kanser görülme sıklığında dünyada üçüncü, ölüm oranlarında ise ikinci sırada yer alıyor. Her yıl yaklaşık 1,9 milyon kişiye bu tanı konuluyor. Türkiye’de de durum farklı değil; Sağlık Bakanlığı verileri, kolorektal kanserin ülkemizde en sık görülen kanserler arasında üçüncü sırada olduğunu ve yıllık yaklaşık 20 bin yeni vakanın tespit edildiğini gösteriyor.

Polipler: Kanser Gelişiminin 10 Yıllık Fırsatı

Kolorektal kanserlerin büyük çoğunluğu, bağırsakta oluşan ve iyi huylu olan poliplerden kaynaklanıyor. Bu poliplerin kansere dönüşmesi yaklaşık 10 yıl sürüyor. Doç. Dr. Gojayev, bu uzun sürenin erken teşhis ve önleme için bir fırsat sunduğunu belirtiyor: “Tarama testleri sayesinde polipler erken dönemde tespit edilip çıkarılabilir ve böylece kanser gelişimi daha başlamadan önlenebilir.”

Risk Faktörleri ve Korunma Yöntemleri

Kolorektal kanser riskini artıran faktörler şunlardır:

• İleri yaş (özellikle 50 yaş ve üzeri)
• Ailede kolon kanseri öyküsü
• Bazı kalıtsal sendromlar ve inflamatuvar bağırsak hastalıkları

Yaşam tarzı da önemli bir rol oynuyor. Aşırı kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, obezite, sigara, alkol ve hareketsiz yaşam riski artırırken; liften zengin beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı kilo kontrolü koruyucu etki gösteriyor.

Tarama Yaşı 45’e İndi

Ulusal tarama programı kapsamında 50-70 yaş arası bireylerde iki yılda bir gizli kan testi ve 10 yılda bir kolonoskopi öneriliyor. Ancak Doç. Dr. Gojayev, uluslararası kılavuzların artan genç vaka oranları nedeniyle tarama yaşını 45’e çektiğini vurguluyor. Ailesinde risk faktörü bulunanların daha erken yaşlarda doktora başvurması hayati önem taşıyor.

En önemli mesaj: 45 yaşından itibaren kolorektal kanser taramalarına mutlaka başlanmalıdır.

Kolonoskopi Korkusu Yersiz: 30 Dakikalık İşlem Hayat Kurtarır

Toplumda kolonoskopiye yönelik gereksiz bir korku olduğunu belirten Doç. Dr. Gojayev, işlemin güvenli ve rutin olduğunu ifade ediyor. Sedasyon sayesinde hastalar ağrı hissetmiyor ve 20-30 dakikalık işlemin ardından aynı gün normal hayatlarına dönebiliyorlar. Kolonoskopinin en büyük avantajı, kanser öncüsü poliplerin işlem sırasında çıkarılabilmesidir.

Hangi Belirtiler Göz Ardı Edilmemeli?

Kolorektal kanser erken evrede belirti vermeyebilir. Ancak aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır:

• Dışkılama alışkanlıklarında değişiklik (uzun süren kabızlık veya ishal)
• Dışkıda kan görülmesi
• Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
• Karın ağrısı veya nedeni belirsiz kansızlık

Doç. Dr. Gojayev, “Unutulmamalıdır ki kolorektal kanser erken tanı konulduğunda büyük oranda tedavi edilebilen bir hastalıktır. 45 yaşından itibaren taramanızı yaptırın, kolonoskopiden korkmayın. Erken tanı hayat kurtarır” diyerek sözlerini tamamladı.