130 Yıllık Kayıp Türk Lalesi Amasya’da Bulundu: Ercan Eftelioğlu Tarihe Geçti

Amasya’da, 1896 yılından beri bilim dünyası ve doğa gezginleri tarafından aranan, neslinin tükendiği düşünülen ‘yitik Türk lalesi’ Tulipa Sprengeri, emektar kapıcı Ercan Eftelioğlu tarafından bulundu. Doğada vakit geçirmeyi seven Eftelioğlu’nun keşfi, botanik uzmanlarını heyecanlandırdı.

Şehre gelen uzmanlar, bitkinin ‘Tulipa Sprengeri’ olduğunu teyit etti. Toplanan örnekler fotoğraflanırken, bitkinin bulunduğu alan korumaya alındı. Bu keşif, Anadolu’da varlığının sona erdiği düşünülen bir bitkinin yeniden gün yüzüne çıkmasını sağladı.

‘Yitik Lale’nin Tarihçesi ve Keşfi

Alman bahçıvan Mühlendorff tarafından 1892’de toplanıp Avrupa’ya tanıtılan ve 1896’dan sonra doğada görülmeyen ‘yitik Türk lalesi’, Avrupa’daki özel bahçelerde süs bitkisi olarak varlığını sürdürmüştü. Bitkinin Türkiye Bitkileri Listesi kitabına kapak olan fotoğrafı, botanikçileri uzun yıllar boyunca onu aramaya teşvik etmişti.

Amasya’da kapıcılık yapan 51 yaşındaki Ercan Eftelioğlu, hafta sonu arkadaşlarıyla çıktığı doğa gezisinde, yıllardır aranan bu özel lale ile karşılaştı. Çiçeklere olan merakıyla bilinen Eftelioğlu, bulduğu bitkinin fotoğraflarını çekerek uzmanlarla iletişime geçti.

Uzmanlardan Açıklamalar ve Koruma Çabaları

Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Müdürü Salih Sercan Kanoğlu ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nden Prof. Dr. İsmail Eker, Eftelioğlu’nun gönderdiği fotoğrafları inceledikten sonra Amasya’ya gelerek bitkinin bulunduğu alanda incelemelerde bulundular. İncelemeler sonucunda bitkinin 130 yıl önce kaybolduğu düşünülen ‘yitik lale’ olduğu kesinleşti.

Prof. Dr. İsmail Eker, keşifle ilgili şunları söyledi: “Birçok araştırmacı bu bitkiyi bulmak için bölgeye geldi ancak izine rastlanmadı. 130 yıl sonra aslında kaybolmadığını, yaşadığını görmekteyiz. Bundan sonraki süreçte bitkiyi koruma altına alıp yaşatmaya çalışacağız.” Eker, yitik lalenin diğer lalelerden daha geç çiçek açtığını, uzun boylu, huni şeklinde parlak kırmızı renklere sahip olduğunu ve anterlerindeki ince kırmızı iplikçiklerin onu diğer türlerden kolayca ayırdığını belirtti.

Emeğe Teşekkür ve Gelecek Projeler

Salih Sercan Kanoğlu, bitkiyi bulan Ercan Eftelioğlu’na teşekkür ederek, “Bu lale yüzde 100 yitik lale. Bitkiyi bulan Ercan beye madalya, ödül verilmeli.” dedi. Kanoğlu, bitkinin bulunduğu alanın konumunun gizli tutulmasının önemine dikkat çekti.

Ayrıca, ‘Amasya lalesi’nin ‘Yitik Lale Gurbetten Sılaya Dönüyor Projesi’ kapsamında İngiltere’den Türkiye’ye getirilen türünden üretilen tohumların 2 yıl önce Amasya’da toprakla buluştuğu hatırlatıldı. Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde çoğaltılan 45 bin tohumun Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile iş birliği içinde farklı noktalara ekildiği ve bu projenin hassasiyetle sürdürüleceği vurgulandı.