Prof. Dr. Zakir Avşar’dan ‘Mekke Anlaşması’ Değerlendirmesi: Barış İçin Stratejik Bir Adım

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında Mekke-i Mükerreme’de imzalanan Ortak Savunma ve İşbirliği Anlaşması, yalnızca teknik bir savunma düzenlemesi olarak görülmemeli. Akademisyen ve Haber7.com yazarı Prof. Dr. Zakir Avşar, anlaşmanın stratejik önemine vurgu yaparak, bunun Ortadoğu’dan Güney Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada güvenlik ortamının yeniden şekillendiği bir dönemde önemli bir adım olduğunu belirtti.

Anlaşmanın Stratejik Anlamı

Prof. Dr. Avşar’a göre, Mekke Anlaşması, bölgesel aktörlerin kendi güvenliklerini ortak sorumluluk, kurumsal koordinasyon ve müşterek kapasite anlayışıyla ele alma iradesinin bir göstergesi. Bu anlaşma, geleceğin belirsizliklerine karşı daha öngörülebilir, koordineli ve caydırıcı bir güvenlik düzeni oluşturma arayışının somut bir ifadesi olarak değerlendiriliyor. Anlaşmanın temel işlevlerinden birinin, çatışma ihtimalini azaltacak bir caydırıcılık ortamı oluşturmak olduğunu belirten Avşar, bir savunma anlaşmasının değerinin yalnızca silah sistemlerinin toplamından ibaret olmadığını, asıl belirleyicinin siyasi irade, askerî kapasite, istihbarat paylaşımı ve birlikte hareket edebilme yeteneğinin kurumsallaştırılması olduğunu vurguladı.

Savunmacı Karakter ve Bölgesel Caydırıcılık

Mekke Anlaşması’nın herhangi bir ülkeyi ortak düşman olarak tanımlamaması, savunmacı karakterinin güçlü bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Avşar, bölgesel güvenlikte yeni karşıtlıklar üretmek yerine saldırganlığın maliyetini yükselten ve krizlerin yönetilebilirliğini artıran mekanizmalar geliştirmenin daha rasyonel bir yaklaşım olduğunu ifade etti. Bu bağlamda anlaşmanın bölgesel caydırıcılığı güçlendirme potansiyeli büyük önem taşıyor. Kademeli askerî iş birliği, komuta yeri ve arazi tatbikatlarından başlayarak kara, deniz, hava ve insansız sistemlerin katılımıyla müşterek tatbikatlara geçişi öngörüyor. Bu, üç ülkenin gerçek bir ortak harekât kapasitesi geliştirmesine imkân tanıyacak.

Savunma Sanayii ve Geleceğin Teknolojileri

Anlaşmanın savunma sanayii boyutu, uzun vadede dönüştürücü sonuçlar doğurabilir. Stratejik güç platform sayısı, kritik teknolojilere erişim, teknoloji geliştirme ve üretim kapasitesi gibi unsurlar, günümüz güvenlik ortamında belirleyici rol oynuyor. Ortak geliştirme ve üretim, teknoloji iş birliği, bakım ve lojistik desteğin kurumsallaştırılması, üç ülkenin stratejik özerkliğini güçlendirebilir. İnsansız ve otonom sistemler, elektronik harp ve yapay zekâ destekli kabiliyetler, anlaşmanın geleceğin savaş teknolojilerini dikkate aldığını gösteriyor. Türkiye’nin savunma sanayii birikimi, Pakistan’ın askerî kapasitesi ve Suudi Arabistan’ın ekonomik imkânlarının birleşimiyle önemli bir sinerji yaratılabilir.

Coğrafi Konum ve Stratejik Çıkarlar

Türkiye açısından anlaşmanın önemi, ülkenin jeopolitik konumuyla doğrudan bağlantılı. Avrupa, Balkanlar, Karadeniz, Kafkasya, Ortadoğu ve Asya arasında stratejik bir kavşak niteliğindeki bu coğrafyada enerji yollarının, deniz ulaşım hatlarının ve ticaret güzergâhlarının güvenliği Türkiye’nin stratejik çıkarları arasında yer alıyor. Pakistan ve Suudi Arabistan ile geliştirilecek güvenlik iş birliği, Türkiye’nin geniş coğrafyadaki stratejik hareket alanını güçlendirecek. Kızıldeniz ve Babülmendep’in güvenliği de bu çerçevede özel önem taşıyor. Anlaşmanın NATO’ya alternatif veya rakip olarak görülmemesi, mevcut uluslararası güvenlik mimarisini tamamlayan bölgesel bir mekanizma olarak tasarlanması, gerçekçi bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.

Başarının Anahtarları ve Barış Vizyonu

Anlaşmanın başarısı için düzenli siyasi ve askerî mekanizmaların işletilmesi, istihbarat paylaşımının geliştirilmesi, müşterek tatbikatların süreklilik kazanması, savunma sanayii projelerinin somutlaştırılması ve kriz anında kullanılabilecek iletişim kanallarının oluşturulması kritik önem taşıyor. Anlaşmanın kâğıt üzerinde kalmaması ve zaman içinde kalıcı bir kurumsal kapasite üretmesi hedefleniyor. Prof. Dr. Avşar, Mekke Anlaşması’nın bir savaş ittifakı olarak değil, barışı koruma ve güvenliği kurumsallaştırma girişimi olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, doğru stratejik vizyon, güçlü kurumsal yapılanma ve sürdürülebilir siyasi iradeyle işletildiğinde bölgesel caydırıcılığa önemli katkı sağlayacağını vurguladı.