Prof. Dr. Zakir Avşar’dan Sert Uyarı: ‘Bu Çağın Soysuzları Trollerle Mücadele Şart!’

Akademisyen ve Haber7 yazarı Prof. Dr. Zakir Avşar, son yazısında günümüzün dijital dünyasında giderek artan ve demokrasiyi tehdit eden ‘trol’ yapılanmalarına dikkat çekerek sert uyarılarda bulundu. Avşar, bu yapılanmaları “bu çağın soysuzları” olarak nitelendirerek, toplumsal ve siyasal iletişimdeki tahribatına vurgu yaptı.

Nihat Genç’in Eserlerine Atıfla Güncel Eleştiri

Prof. Dr. Avşar, yazısına merhum yazar Nihat Genç’in “Dün Korkusu, Bu Çağın Soylusu ve Soğuk Sabun” üçlemesine atıfta bulunarak başladı. Genç’in eserlerinin, 1980 sonrası bireyin devlet, bürokrasi ve modernleşme karşısındaki yalnız mücadelesini ve onurunu koruma çabasını merkezine aldığını belirten Avşar, bu bağlamda günümüzdeki trol faaliyetlerinin yarattığı olumsuz tabloyu eleştirdi. Avşar, yazısının başlığını da hem Nihat Genç’i anmak hem de güncel durumu çarpıcı bir biçimde ifade etmek amacıyla seçtiğini dile getirdi.

Troller Demokrasiyi Enfekte Ediyor

Trol yapılanmalarının artık sadece belirli bir siyasi partinin değil, genel olarak demokrasinin, insan haklarının ve hukukun karşısında ciddi bir tehdit oluşturduğunu savunan Avşar, bu mekanizmanın toplumsal barışı ve siyasal iletişimi zehirlediğini belirtti. Hatta geçmişte önemli siyasi görevler üstlenmiş kişilerin dahi bu trol saldırılarının hedefi haline geldiğini örnek gösterdi.

Dijitalleşen Siyasette Yeni Tehditler

Teknolojinin siyasal iletişimin doğasını kökten değiştirdiğini ifade eden Prof. Dr. Avşar, eskiden siyasi mücadelelerin parlamentoda, miting alanlarında ve geleneksel medyada yürütüldüğünü hatırlattı. Günümüzde ise bu mücadelenin büyük ölçüde sosyal medya platformlarına kaydığını, milyonlarca kişiye saniyeler içinde ulaşabilen dijital ağların siyasi katılımı kolaylaştırırken, aynı zamanda organize dijital kampanyalar ve sosyal medya üzerinden yürütülen linç kültürünü de beraberinde getirdiğini vurguladı. Bu durumun, siyasal rekabetin niteliğini olumsuz etkilediğini belirtti.

İkna Yerine Baskı: Trol Kültürünün Anatomisi

Siyasal iletişim literatüründeki ‘trol’ tanımını açıklayan Avşar, bu hesapların belirli bir gündemi yaymak, kamuoyu algısını yönlendirmek veya karşıt görüşleri baskı altına almak amacıyla koordine bir şekilde hareket ettiğini söyledi. Bu ağların doğrudan bir siyasi parti tarafından yönetilmediği durumlar olabileceğini ancak siyasi aktörlerin ve çıkar gruplarının bu platformları eşgüdümlü kullandığını belirtti. Trol faaliyetlerinin temel amacının ikna etmekten çok, belirli bir söylemi gündemde tutmak, kendi seçmen kitlesini motive etmek ve karşıt görüşlerin dile getirilmesinin toplumsal maliyetini artırmak olduğunu vurguladı.

Sosyal psikoloji alanındaki araştırmalara göre, insanların siyasi kimliklerini değiştirmelerinin zor olduğunu ve bu aidiyetlerini rasyonel değerlendirmelerden çok kimliklerinin bir parçası olarak koruduklarını belirten Avşar, bu nedenle dijital kampanyaların insanları kendi tarafına çekmek yerine, itibarsızlaştırmaya, yalnızlaştırmaya veya susturmaya odaklandığını ifade etti. Organize hakaretler, hedef göstermeler ve toplu etiket kampanyalarının bu işlevi yerine getirdiğini söyledi.

Eleştiri Yerine Linç: Dijital Kültürün Tehlikesi

Dijital linç kültürünün, demokratik toplumlarda vazgeçilmez olan eleştiri kavramını nasıl yok ettiğini anlatan Avşar, eleştirinin fikirleri sorgularken, linçin kişiyi değersizleştirip meşru tartışma alanının dışına itmeye çalıştığını belirtti. Sosyal medyada bu ayrımın ortadan kalktığını, farklı görüş belirten kişilerin kısa sürede “hain”, “satılmış” gibi ağır suçlamalarla karşı karşıya kaldığını ve bu etiketlerin kişiyi gayrimeşru ilan etme işlevi gördüğünü dile getirdi.

Sosyal medya platformlarının çalışma mantığının, algoritmaların etkileşim alan en yüksek içerikleri öne çıkarmasıyla bu süreci hızlandırdığını belirten Avşar, öfke, korku ve nefret gibi duygular uyandıran içeriklerin daha hızlı yayıldığını, bu durumun da siyasal tartışmaların sertleşmesine ve yüzeyselleşmesine yol açtığını ifade etti.

Grup Kutuplaşması ve Suskunluk Sarmalı

Sosyal psikolojideki “grup kutuplaşması” olgusuna da değinen Avşar, benzer görüşlere sahip bireylerin sosyal medyada etkileşimde bulundukça daha uç noktalara savrulabildiğini, bu platformların farklı fikirlerle karşılaşma ihtimalini azaltarak grup içi aidiyeti ve ortak düşman algısını güçlendirdiğini söyledi. Bu durumun, grup içindeki eleştirel seslerin dışarıdan gelen bir saldırı gibi algılanmasına yol açtığını belirtti.

Ayrıca, “suskunluk sarmalı” teorisine göre, insanların azınlıkta kaldıklarını düşündüklerinde görüşlerini açıklamaktan çekinebildiklerini, organize dijital kampanyaların ise binlerce benzer yorum veya etiketin gündem olmasıyla yanıltıcı bir çoğunluk algısı yaratarak farklı düşünenleri sessizleştirdiğini ifade etti.

CHP İçindeki Dijital Linç Kültürü

Son dönemde CHP içinde yaşanan iç iktidar mücadelelerinde dijital linç kültürünün yaygın bir şekilde görüldüğünü belirten Avşar, parti içi liderlik mücadelelerinin, strateji farklılıklarının veya adaylık tartışmalarının sosyal medyanın etkisiyle bir sadakat testine dönüştüğünü söyledi. Belirli bir lideri veya ekibi tam desteklemeyen kişilerin düşman olarak görüldüğünü ve organize dijital saldırılara maruz kaldığını örneklerle açıkladı. Bu tür suçlamaların artık belirli kişilere özgü olmaktan çok, dijital siyasal kültürün ürettiği ortak bir davranış biçimi haline geldiğini vurguladı.

Demokrasi İçin Büyük Risk

Prof. Dr. Avşar, bu durumun demokrasi için büyük riskler taşıdığını, farklı fikirlerin meşru kabul edilmediği, eleştirinin ihanet olarak görüldüğü ve siyasal rekabetin hukuk kuralları dışına çıktığı bir kamusal alanın oluştuğunu belirtti. Parti içi eleştiri mekanizmalarının ortadan kalktığı ortamlarda karar alma süreçlerinin daraldığını, nitelikli insanların siyasal tartışmalardan uzaklaştığını ve en yüksek sesle bağıranların hâkimiyetinin doğduğunu savundu. Demokratik toplumların gelişmesi için farklı düşüncelerin güven içinde ifade edilebildiği çoğulcu bir tartışma ortamının şart olduğunu vurguladı.

Avşar, yazısını, “Sayın Kılıçdaroğlu ve ekibi geçmişte parti içi ve parti dışı rakiplerine yönelttikleri trol ağlarının bu günkü en amansız kurbanları durumundalar…” sözleriyle tamamladı.