Rize’nin Çay Atığı Projesi Çaydalı, UNCCD COP17’de İlgi Odağı Oldu: Atıktan Değere Dönüşümün Küresel Mesajı

Dünyanın karşı karşıya olduğu iklim değişikliği, toprak kaybı, kuraklık ve çölleşme gibi sorunlara karşı çözüm arayışlarının sürdüğü bir dönemde, Rize Belediyesi’nin inovatif projesi Çaydalı, uluslararası platformda büyük ilgi gördü. Moğolistan’ın başkenti Ulan Bator’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) 17. Taraflar Konferansı (COP17), Rize’nin çay üretiminden kaynaklanan atıkları katma değerli ürünlere dönüştüren projesini tanıtmak için önemli bir fırsat sundu.

Toprağı İyileştir, Umudu Yeşert temasıyla 17-28 Ağustos 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen COP17, çölleşme ve arazi tahribatıyla mücadele eden 197 ülkenin temsilcisini, bilim insanlarını, çiftçileri, sivil toplum kuruluşlarını ve iş dünyasını bir araya getirdi. Bu küresel buluşmada, Türkiye Pavilyonu’nda sergilenen Çaydalı projesi, yerel bir tarımsal atığın nasıl ekonomik ve çevresel bir değere dönüştürülebileceğine dair çarpıcı bir örnek teşkil etti.

Rize’nin çay bahçelerinden çıkan ve genellikle atık olarak görülen çay lifleri, Çaydalı projesi sayesinde mangal kömürü, sıvı gübre, çay sirkesi ve kedi kumu gibi çeşitli ürünlere dönüştürülüyor. Bu dönüşüm süreci, aynı zamanda tesisin enerji ihtiyacının bir kısmını karşılamak için ısı ve metan gazı üretimini de içeriyor. Güneş panelleriyle desteklenen tesis, döngüsel ekonomi prensiplerini hayata geçirerek atıktan maksimum fayda sağlıyor.

Çaydalı: Atıktan Değere, Yerelden Küresele

Projenin COP17’de öne çıkan yönlerinden biri, atık yönetimi ile toprak sağlığı arasındaki güçlü bağı vurgulaması oldu. Milyonlarca kilogram çay işleme atığının çevreye zarar vermesini engellerken, bu atıkların ekonomik değere dönüştürülmesi, konferansın ana gündem maddeleriyle birebir örtüşüyor. Özellikle gıda sistemlerinin dayanıklılığını artırma ve toprak sağlığını geliştirme hedefleri doğrultusunda Çaydalı projesi, atıkların doğru teknoloji ve akılla toprağın, ekonominin ve geleceğin hammaddesi olabileceği mesajını verdi.

Rize Belediyesi’nin Kalkandere Organize Sanayi Bölgesi’ndeki tesisinde üretilen çay lifinden elde edilen ürünler, hem yurt içinde hem de yurt dışında talep görüyor. Özellikle çay sirkesi, kahverengi kokarca gibi zararlılarla mücadelede etkin rol oynarken, mangal kömürü ve organik gübre Almanya ve Gürcistan gibi ülkelere ihraç ediliyor. Bu başarı, Rize Belediyesi’nin Sıfır Atık yaklaşımının yerel ölçekteki güçlü bir örneğini teşkil ediyor.

Çaydan Gelen Umut: Küresel Sorunlara Yerel Çözümler

Çaydalı projesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde yürütülen Sıfır Atık hareketinin de önemli bir somutlaşmış hali olarak dikkat çekiyor. 2025 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından verilen Verimlilik Proje Ödülleri’nde