TİMBİR’den İnternet Medyasına Yapay Zekâ Rehberi: Son Söz İnsanda Kalacak

Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR), yapay zekânın habercilikteki kullanımına yönelik etik bir çerçeve oluşturmak amacıyla önemli bir adım attı. Birliğin hazırladığı “İnternet Medyası Yapay Zekâ Kullanımı Etik İlkeler Rehberi Taslağı”, teknolojinin sunduğu imkânlardan faydalanırken haberin doğruluğunu, okuyucu güvenini ve insanın editoryal sorumluluğunu korumayı hedefliyor.

TİMBİR Genel Başkanı Dr. Süleyman Hasan Basa imzasıyla yayımlanan çağrıda, medya kuruluşları, akademisyenler, editörler ve sivil toplum kuruluşları taslağa katkı sunmaya davet edildi. İnternet medyası için bir “Yapay Zekâ Anayasası” niteliği taşıması amaçlanan rehber, sektörün ortak görüş ve önerileriyle şekillendirilecek.

Yapay Zekâ Habercilikte Yardımcı Araç Olacak

Taslağın temel ilkelerinden biri, yapay zekânın medya faaliyetlerinde yalnızca yardımcı bir araç olarak kullanılmasıdır. Tüm editoryal süreçlerde son kararın ve sorumluluğun insana ait olması esas alınırken, insan denetimi ve onayı olmadan otomatik içerik yayımlanmasına izin verilmemesi öngörülüyor. Yapay zekâ kullanımının, haberin doğruluğu, dengesi ve tarafsızlığından taviz verilmesine gerekçe olamayacağı vurgulanıyor.

Şeffaflık ve Doğruluk Vurgusu

Rehber taslağı, okuyucunun içeriğin nasıl üretildiğini bilmesini sağlayacak şeffaflık kuralları da içeriyor. Yapay zekânın metin, ses veya görselin oluşturulmasında belirleyici rol oynadığı durumlarda, içeriğin “Yapay Zekâ Destekli İçerik” etiketiyle sunulması öngörülüyor. Gerçek olayları tasvir eden haberlerde yapay zekâ tarafından üretilmiş sentetik görsellerin kullanılmaması kuralı getiriliyor. Ayrıca, yapay zekâ araçlarıyla elde edilen bilgi ve verilerin hata ve önyargı risklerine karşı çapraz kontrolden geçirilmesi ve bağımsız kaynaklarla doğrulanması gerektiği belirtiliyor. TİMBİR üyelerinin Poynter Enstitüsü bünyesindeki Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı’nın (IFCN) standartlarını takip etmesi bekleniyor.

Telif Hakları ve Kaynak Gizliliği Korunacak

Taslak, medya içeriklerinin yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde izinsiz kullanılmasını önlemeye yönelik teknolojik koruma önlemleri alınmasını öneriyor. Teknoloji platformları ile medya kuruluşları arasında adil bir ekonomik paylaşım modeli kurulması da öncelikler arasında yer alıyor. Haber kaynaklarının korunmasına özel önem verilen taslakta, gizli kaynakların kimliğini açığa çıkarabilecek hiçbir bilginin yapay zekâ platformlarına girilmemesi öngörülüyor. Ayrıca, “deepfake” içeriklerle mücadele de rehberin önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Eğitim ve Güncelleme Süreçleri

Rehber, etik kuralların uygulamaya yansıması için medya çalışanlarına düzenli “Yapay Zekâ Etiği ve Okuryazarlığı” eğitimleri verilmesini esas alıyor. Bu eğitimlerle, çalışanların yapay zekâ araçlarının imkânları kadar sınırlarını, hata risklerini ve mesleki sorumluluklarını tanıması hedefleniyor.

Katkı ve Görüşler İçin Son Tarih 15 Ekim 2026

TİMBİR, rehberin tüm paydaşların eşit katılımıyla geliştirilecek dinamik bir başvuru metni olmasını amaçlıyor. Bu doğrultuda kurumlar ve uzmanlar; değerlendirmelerini, eleştirilerini ve ek madde önerilerini 15 Ekim 2026‘ya kadar iletebilecek. Görüş ve öneriler, İnternet ve Medya Hukukçusu Av. Cüneyd Altıparmak’a cuneydaltiparmak@yahoo.com adresi üzerinden gönderilebilecek. Nihai hale gelmesinin ardından rehberin, teknolojik gelişmelere göre her yıl güncellenmesi öngörülüyor.