Van’da, Türkiye’nin en önemli doğal ve kültürel miraslarından biri olan Van Gölü Havzası’nın sürdürülebilir geleceği için kritik bir adım atıldı. Sıfır Atık Vakfı, Van ve Bitlis Valilikleri, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi ve Bitlis Eren Üniversitesi’nin ev sahipliğinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile iş birliği içinde düzenlenen “Gelecek İçin Van Gölü Havzası – Ortak Akıl Platformu / Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı”, geniş bir katılımla başladı.
Bu önemli buluşma, kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini bir araya getirerek, Van Gölü Havzası’nın karşı karşıya olduğu çevresel zorlukları ve gelecek vizyonunu ele almayı amaçlıyor. Çalıştayın açılışında, “Van Gölü Havzası 2026 Durum Raporu” paylaşılarak mevcut durum değerlendirmesi yapıldı ve ardından protokol konuşmaları gerçekleştirildi.
Açılış programında söz alan Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Van Gölü Havzası’nın 2050 vizyonunu hep birlikte inşa etme kararlılığını vurguladı. Ağırbaş, küresel çevre felaketleri riskine dikkat çekerek, Sıfır Atık Vakfı’nın plastik raporu ve atık ithalatı konularındaki çalışmalarına da değindi. Türkiye’nin su kaynaklarının korunmasının hayati önem taşıdığını belirten Ağırbaş, “Suyumuzu gelecek nesillere aktarmak zorundayız” mesajını verdi. Ayrıca, Türkiye’de düzenlenecek olan COP31 Zirvesi’ne Van Gölü Havzası’ndaki çalışmaların ilham verici bir örnek olarak sunulacağını ifade etti.
Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, iklim krizi ve kuraklığın Van Gölü Havzası üzerindeki baskısını artırdığını belirterek, yürütülecek çalışmaların bölgesel su güvenliğine ve Türkiye’nin COP31 hedeflerine katkı sağlayacağını söyledi. AK Parti Van Milletvekili Kayhan Türkmenoğlu, çalıştayın bölgenin 2050 projeksiyonunu oluşturmada önemli bir rol oynayacağını vurguladı. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan ise Van Gölü’nün küresel iklim değişikliği ve kirlilik baskısı altında olduğunu hatırlatarak, 2020’de başlatılan çalışmalarla önemli ilerlemeler kaydedildiğini belirtti.
Van Valisi Ozan Balcı, Van Gölü’nün ekonomik, sosyal ve kültürel önemine dikkat çekerek, kentteki sağlık, eğitim ve altyapı yatırımlarına değindi. Balcı, Van Gölü Koruma Havzası Eylem Planı kapsamında yapılan çevresel altyapı yatırımlarının toplam değerinin 12 milyar liraya ulaştığını açıkladı. Bu yatırımlar arasında 5 milyar liralık biyolojik atıksu arıtma tesisi ve 3 milyar liralık katı atık bertaraf tesisi bulunuyor.
Bitlis Valisi Ahmet Karakaya, Van ve Bitlis’in havzanın ortak değerlerini paylaştığını ve Sıfır Atık Vakfı’nın sürece yeni bir ivme kazandırdığını ifade etti. Van Gölü Havza Koruma Eylem Planı kapsamında, 2020’den bu yana atıksu ve katı atık yönetimi ile gölün korunmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Bu kapsamda Van ve Bitlis’e toplamda 1,05 milyar liralık destek sağlandı. Atıksu arıtma oranı önemli ölçüde artırılırken, sıfır atık eğitimleri ve dip çamuru temizleme çalışmaları da hız kesmeden devam ediyor.
Çalıştay kapsamında katılımcılar, Van Gölü Havzası’ndaki çevresel altyapı yatırımlarını ve sürdürülebilir uygulamaları yerinde incelemek üzere teknik ziyaretler gerçekleştirdi. İki gün sürecek çalıştayın ikinci gününde, iklim, su ve ekosistem, mekânsal planlama, ekonomik kalkınma, kültürel değerler ile yönetişim ve gelecek vizyonu gibi başlıklar altında tematik masa çalışmaları yapılacak. Çalıştay sonunda oluşturulacak sonuç raporu ile su kaynaklarının korunması, doğal yaşamın güçlendirilmesi ve iklim değişikliğine dirençli bir havza yönetimi için yol haritası belirlenmesi hedefleniyor. Van Gölü, 2022 yılında “Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” statüsüyle doğal sit alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştı.